Vitaminen

Vitaminen in het algemeen

Vitaminen zijn stoffen die in geringe hoeveelheden in de voeding voorkomen. Het zijn voedingscomponenten, die in tegenstelling tot de voedingsstoffen (koolhydraten, vetten en eiwitten) geen energie leveren, maar die wel essentieel zijn voor een goed verloop van de stofwisseling (het metabolisme).
Er zijn twee grote groepen vitaminen te onderscheiden, de vetoplosbare en de wateroplosbare vitaminen. De meeste water oplosbare vitaminen worden in vivo (in een organisme) omgezet in coënzymen die samen met metabolische enzymen samenwerken om hun biochemische functies uit te voeren. Vitaminen kunnen ook werkzaam zijn op bepaalde plaatsen direct in de stofwisseling. Enkele vitaminen krijgen pas in het lichaam hun definitieve vorm, de vorm waarin zij daarvoor voorkomen noemt men pro-vitaminen.
De naam vitamine is een woord dat gevormd is uit het Latijnse vita (wat leven betekend) en amine (een organisch chemische stikstofverbinding). Deze naam werd voor het eerst gebruikt door Kasimir Funk in 1910. Een groot deel van de vitaminen is intussen chemisch onderzocht. Daarbij is gebleken, dat slechts één of enkele van de vitaminen werkelijk een amine is, terwijl alle andere tot andere chemische groepen behoren. De naam vitamine is dus niet juist, maar is nu eenmaal zo ingeburgerd.

Vitaminen tekorten
Terwijl vitaminen in alle levende levensvormen dezelfde rol vervullen, hebben hogere organismen (zoals de mens) hun vermogen om vitamines te maken verloren. Bij gebrek aan een vitamine kunnen ziekten optreden, die te verhelpen zijn door tijdig toedienen van het ontbrekende vitamine. De ziekten die door gebrek aan vitaminen ontstaan, heten gebreksziekten of avitaminosen. De bekendere gebreksziekten zoals beriberi en scheurbuik zijn voorbeelden van gebreksziekten die optreden bij ernstige gebreken aan vitamine B1 en vitamine C. Geringe tekorten van vitaminen kunnen ook mildere klachten veroorzaken.
Een gebrek aan vitaminen kan o.a. optrede door een gebrek ervan in de voeding. Als u bijvoorbeeld geen vlees eet of veganisme bedrijft, kunnen er gemakkelijk vitamine B12 gebreken optreden. Dit omdat vitamine B12 alleen in dierlijke producten voorkomt. Allergieën of intoleranties leiden vaak tot een onbalans in het dieet en kunnen de opname van vitaminen en mineralen verslechteren. Mensen met bepaalde fruit allergieën kunnen zo bijvoorbeeld een gebrek aan vitamine C oplopen [ref]. Bij coeliacie patiënten (een intolerantie voor gluten eiwitten uit graan dat voor ontstekingen in de darm zorgt) is het bekend dat er allerlei tekorten aan vitaminen en mineralen optreden. De ontstoken darmwand kan allerlei voedingstoffen slecht uit het voedsel opnemen. Deze ziekte komt bij ongeveer 1% van de bevolking voor. Schattingen geven aan dat nog eens 5% van de bevolking [ref] onopgemerkt deze intolerantie onder de leden heeft, wat ook tot allerlei tekorten aan vitaminen en mineralen kan leiden. De behandeling van coeliacie bestaat uit een glutenvrij dieet. Dit dieet bevat vaak niet alle vitaminen en mineralen waardoor er wederom gebreken en daardoor klachten kunnen optreden. Coeliacie patiënten die een gluten vrij dieet volgen hebben bijvoorbeeld een verhoogde kans op osteoporose. Het nemen van vitaminen supplementen kan in deze gevallen raadzaam zijn.
De opname van specifieke vitaminen kan ook verstoord zijn in bepaalde mensen [ref]. Een voorbeeld is vitamine B12 dat door het lichaam via een speciaal mechanisme wordt opgenomen. Bij sommige mensen werk dit mechanisme niet of niet goed waardoor het in de ernstigste gevallen alleen via injecties kan worden opgenomen. Ook kan een gebrek aan het ene vitamine of mineraal de opname van andere vitaminen en/of mineralen belemmeren waardoor er meerdere gebreken ontstaan. Er zijn ook gevallen bekend waarbij allergieën tegen bepaalde vitaminen gezondheidsproblemen veroorzaken [ref].
Ieder mens is uniek en daarom is het belangrijk uw individuele vitaminen en mineralen behoefte te onderzoeken. De gangbare multivitaminen tabletten zijn over het algemeen het veiligst wanneer u uw individuele behoefte niet kent.
Een te veel aan vitaminen (vooral de vetoplosbare) kunnen zich ophopen in het lichaam en dit kan giftig zijn. Wanneer u vitamine supplementen gaat gebruiken is het belangrijk de effecten van, en de hoeveelheden in de supplementen voor uzelf te onderzoeken.

Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine A   (Retinol en bèta-caroteen)
Vitamine B-complex
Vitamine B1  (Thiamine)
Vitamine B2  (Riboflavine)
Vitamine B3  (Nicotinezuur / nicotinamide)
Vitamine B5  (Pantotheenzuur)
Vitamine B6  (Pyridoxine)
Vitamine B11 (Foliumzuur)
Vitamine B12 (Cobalamine)
Vitamine C   (L-Ascorbinezuur)
Vitamine D   (Cholecalciferol / Ergocalciferol)
Vitamine E   (Tocoferol)
Vitamine H   (Biotine)
Vitamine K   (Fyllochinon)

Bekijk de vitaminen in 3-D structuur (Chime / PDB)

Vitamine A

Chemische naam: Retinol of All-Trans-Retinol
Molecuulformule: C₂₀H₃₀O; Molecuul gewicht: 286,46 g/mol



Het voorproduct (pro-vitamine) van vitamine A is Bèta-caroteen (kleurstof van worteltjes).



Chemische naam: Bèta-caroteen, bèta-carotine of E160 (engels: Bèta-Carotene)
Molecuulformule: C₄₀H₅₆; Molecuul gewicht: 536,90 g/mol


Vitamine A is een in vet oplosbaar vitamine. Retinol kan door een oxidatieve splitsing van bèta-caroteen in de dunne darm worden gevormd. Daarom wordt bèta-caroteen ook wel pro-vitamine A genoemd.
Bètacaroteen is een antioxidant en heeft ook kankerbestrijdende eigenschappen (mits u niet rookt). Vitamine A heeft een beschermende werking ten opzichte van epitheel. De werking ervan is essentieel voor de vorming van bloedcapillaire en daardoor draagt het bij tot de voedselvoorziening van alle organen. Daar waar de meeste cellen afgebroken worden en een voortdurend vervangen van cellen nodig is (zoals de huid), komt een gebrek aan dit vitamine het eerst aan het licht. Bij een onvoldoende capillair vorming en een onvoldoende capillaire functie ontstaat een ophoping van afbraakproducten die tot voedsel dienen voor binnendringende bacteriën. Er ontstaan zo ernstige, vaak dodelijke etterringen. Tengevolge van een netvliesstoornis van het oog ontstaat nachtblindheid.


Eigenschappen
- Heeft kankerbestrijdende en voorkomende eigenschappen mits u niet rookt (bètacaroteen)
- Voorkomt en behandelt huidproblemen en veroudering van de huid
- Verbetert het zicht en voorkomt nachtblindheid
- Verbetert het herstellend vermogen van het lichaam
- Stimuleert de groei van sterke botten, haar, tanden, huid en tandvlees
- Helpt bij een te snel werkende schildklier


Symptomen bij een tekort
- Nachtblindheid
- Aanhoudende hoofdpijnen
- Verminderde weerstand tegen infecties (vooral van de luchtwegen)
- Huidproblemen
- Droog, breekbaar haar
- Nierstenen


Voorzichtig en giftigheid
Een teveel aan vitamine A als retinol is giftig en mag niet gebruikt worden door vrouwen die in verwachting zijn. Bètacaroteen is niet giftig en men acht dit vitamine veilig voor volwassen en kinderen. Gebruik geen hoge doses vitamine A of betacaroteen als u rookt (of als uw longen door asbest blootstaan aan stress), dit kan de kans op longkanker juist helpen verhogen.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid aan vitamine A is 0,8 mg (= 800 microgram). Mensen met specifieke behoeften (na ziekte, bij infecties of met diabetes) hebben een hogere hoeveelheid nodig. De maximale veilige dosis per dag is 3 mg (= 3000 microgram). Belangrijke bronnen van vitamine A zijn alleen dierlijke producten en onder andere: lever, visolie(levertraan), palmolie, boter, margarine en eidooier.
De aanbevolen dagelijks benodigde hoeveelheid bèta-caroteen is 2 tot 6 mg, bij zwangerschap meer. De maximale veilige dosis per dag is 25 mg. Belangrijke bronnen van bèta-caroteen zijn onder andere: groene bladgroenten, wortelen en oranje groenten.
Een voorbeeld van een multivitamine- en mineralen tablet met vitamine A en bèta-caroteen is Plantina Multi Vitaminen & Mineralen tabletten (bevat 0,75 mg vitamine A en 1,5 mg bèta-caroteen per tablet), klik hier om online te bestellen.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine B-complex

Toen het vitamine B-complex werd ontdekt dacht men dat ze met maar een vitamine te maken hadden. Dit vitamine kreeg ook de naam vitamine B. Later kwam men er achter dat vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitaminen bestond. Om deze verschillende vitaminen te kunnen onderscheiden werden ze van 1 tot 13 genummerd. Later vielen er weer enkele vitaminen uit het B-complex weg omdat ze bij nader inzien toch geen vitamine waren. Uiteindelijk bleven er 8 vitaminen over, namelijk:

B1 / Thiamine, B2 / Riboflavine, B3 / Nicotinezuur, B5 / Pantotheenzuur,
B6 / Pyridoxine, Biotine, B11 / Foliumzuur, B12 / Cobalamine

Deze vitaminen uit het B-complex zorgen samen voor de stofwisseling in het lichaam. Ze zijn allemaal oplosbaar in water en zijn allemaal voorlopers van coënzymen.
Deze vitaminen zitten vooral in vlees, brood, aardappelen en melkproducten.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine B1

Chemische naam: Thiamine of Aneurine chloride (engels: thiamin)
Molecuulformule: C₁₂H₁₇N₄OS; Molecuul gewicht: 265,36 g/mol


Vitamine B1 is een in water oplosbaar en zwavelhoudend vitamine.
Het was ontdekt in 1901 door Jansen en Donath, Windhaus, van Veen, Okade.
Vitamine B1 is in de stofwisseling noodzakelijk, het regelt vooral de koolhydraatafbraak waarbij energie wordt verkregen. Het kan ook alleen zonder andere vitaminen en mineralen het leven in stand houden, zij het dan ook onder gebrekkige omstandigheden (mesotrofie). Bij gebrek ontstaan er talrijke organische en functionele stoornissen. Wanneer vitamine B1 ontbreekt en er een overdaad aan koolhydraten aanwezig, ontstaat beriberi in de verschillende vormen. Ook een teveel aan suiker kan een gebrek aan vitamine B1 opwekken. Een relatief gebrek komt zeer vaak voor.


Eigenschappen
- Beschermt tegen de gevolgen van alcoholgebruik
- Kan helpen bij de behandeling van zenuwstoornissen (vooral wanneer deze veroorzaakt zijn door een B1 tekort)
- Kan helpen bij de behandeling van bloedarmoede
- Kan de geestelijke flexibiliteit verbeteren
- Kan diabetes helpen reguleren indien dit verband houdt met B1-tekort
- Helpt bij de behandeling van herpes infecties
- Helpt suiker omzetten in energie in de spieren.


Symptomen bij een tekort
- Vermoeidheid
- Spierslapte
- Verlies van eetlust
- Prikkelbaarheid
- Depressiviteit
- Slecht geheugen
- Tintelend gevoel in de tenen en op de voetzolen
- Spijsverteringsklachten
- Misselijkheid
- Beriberi


Voorzichtig en giftigheid
Thiamine is niet giftig maar geadviseerd wordt niet meer dan 400 mg per dag in te nemen.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse benodigde hoeveelheid van dit vitamine is 1,1 mg. De maximale veilige dosis per dag is 400 mg. Zware drinkers, rokers, zwangere vrouwen en vrouwen die de pil gebruiken zouden hun normale dosering moeten opvoeren tot 100-300 mg per dag. Verhoog de dosering wanneer u onder spanning leeft. Is op zijn effectiefst als bestanddeel van een goed B-complex. Een voorbeeld is Vitamine B50 complex van het merk Lamberts (bevat 50 mg per tablet), om online te bestellen klik hier.
Vitamine B1 komt algemeen in de voeding voor. Rijk aan thiamine zijn gist, graankiemen, vlees, erwten en bonen.


Specifieke biochemische werking
Vitamine B1 is in de stofwisseling noodzakelijk. Het komt in het lichaam voor als een coënzym dat thiamine difosfaat of thiamine pyrofosfaat wordt genoemd. Het is bijna hetzelfde molecuul als thiamine alleen is het veranderd door er twee fosfaat groepen aan te zetten in plaats van de waterstof (zie afbeelding hieronder).


Dit coënzym bereid onder andere pyrodruivezuur (pyruvate) voor, voor de verdere afbraak in de citroenzuurcyclus. Dit doet hij door als onderdeel van het pyruvate dehydrogenase complex (een enzym), de decarboxylering (= een koolstofatoom eraf splitsen) van pyrodruivezuur te laten verlopen. Het is ook een onderdeel van het enzym alfa-ketoglutarate dehydrogenase complex dat actief is in de citroenzuurcyclus. Op die manier regelt het vooral de koolhydraatafbraak waarbij energie wordt verkregen.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine B2

Chemische naam: Riboflavine, Lactoflavine of E101 (engels: Riboflavin)
Molecuulformule: C₁₇H₂₀O₆N₄; Molecuul gewicht: 376.4 g/mol


Vitamine B2 is evenals vitamine B1 een in water oplosbaar vitamine en het is ook werkzaam bij de koolhydraat-, eiwit en vetafbraak.


Eigenschappen
- Helpt bij de stofwisseling van vetten, eiwitten en koolhydraten
- Bevordert het gezichtsvermogen
- Bevordert het goed functioneren van het voortplantingsmechanisme
- Bevordert atletische prestaties
- Biedt bescherming tegen bloedarmoede


Symptomen bij een tekort
- Gebarsten huid en slijmvlies
- Rood worden van de tong
- Eczeem op de huid en de geslachtsdelen
- Brandend gevoel op de huid
- Vermoeidheid
- Soms moeilijkheden bij de bloedvorming
Bij ontbreken van vitaminen B2 ontstaat een gedeeltelijke beschadiging van de weefselademhaling en als gevolg daarvan een stilstand van de groei, buikafwijkingen, afwijkingen aan de lippen, kromgroeien van de vingernagels, atrofie van de tong en maagdarmziekten.


Voorzichtig en giftigheid
Riboflavine is giftig in zeer hoge doses. Zelden voorkomende symptomen zijn o.a. jeuk en een brandend gevoel op de huid.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijks benodigde hoeveelheid van dit riboflavine is 1,1 tot 1,5 mg. Een verhoogde dosering is nodig bij zwangerschap, borstvoeding, pilgebruik en zwaar drankgebruik. Slik vitamine B2 als onderdeel van een B-complex. Een voorbeeld is Vitamine B50 complex van het merk Lamberts (bevat 50 mg per tablet), om online te bestellen klik hier. Verhoog de dosering van vitamine B2 bij stress, 100 tot 300 mg wordt meestal geadviseerd. De maximale veilige dosis per dag is vastgesteld op 400 mg.
Rijk aan vitaminen B2 zijn lever, nier, eigeel, kaas, gist, melk, kiemen, bladgroenten en vlees.


Specifieke biochemische werking
Vitaminen B2 is evenals vitaminen B1 een in water oplosbaar vitamine en het is ook werkzaam bij de koolhydraat-, eiwit en vetafbraak. In het lichaam komt riboflavine voor in het coënzym dat Flavin Adenin Dinucleotide, FAD wordt genoemd.


In deze afbeelding staat het coënzym FAD afgebeeld met het vitamine B1 aangegeven in de kleur rood. Dit coënzym is werkzaam als redox potentiaal, dit betekent dat hierin als het ware energie kan worden opgeslagen. Het is onder andere werkzaam in de citroenzuurcyclus.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine B3

Er zijn twee vormen van vitamine B3 nicotinezuur en nicotinamide.

Chemische naam: Nicotinezuur of Niacine (engels: Niacin of Nicotinic acid)
Molecuulformule: C₆H₅NO₂; Molecuul gewicht: 123,11 g/mol



Chemische naam: Nicotinamide of Niacine (eng. Niacin of Nicotinamide)
Molecuulformule: C₆H₆N₂O; Molecuul gewicht: 122,13 g/mol


Vitamine B3 is een vitamine uit het vitamine B complex en is wateroplosbaar.
Dit vitamine helpt bij de energieproductie en bevordert de werking van het zenuwstelsel.


Eigenschappen
- Voorkomt en behandeld schizofrenie
- Bevordert de celademhaling
- Haalt energie uit suiker, vet en eiwit
- Houd de huid schoon en de zenuwen, de tong en de spijsvertering gezond
- Kan het cholesterolniveau verlagen en zo bescherming bieden tegen hartkwalen
- Wordt beschouwd als antioxidant
- Kan migraine voorkomen
- Verlaagt de bloeddruk


Symptomen bij een tekort
- Dermatis (huidziekte)
- Diaree
- Dementie
- Pellagra: Dit is een ziekte met bovengenoemde symptomen die zestig jaar geleden veel voor kwam in Zuid Amerika. Deze ziekte werd veroorzaakt door vitamine B3 tekort.


Voorzichtig en giftigheid
Vermijdt doses die groter zijn dan ongeveer 120 mg, tenzij u onder toezicht staat van een arts. Symptomen bij hoge doses zijn onder andere depressiviteit, slecht functionerende lever, rood worden en hoofdpijn.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van dit vitamine is vastgesteld op 13 tot 18 mg. Doseringen van 20 tot 100 mg per dag kunnen een gunstig effect hebben. Dit vitamine kan ingenomen worden als onderdeel van een een goed vitamine B-complex. Een voorbeeld is Vitamine B50 complex van het merk Lamberts (bevat 50 mg nicotinamide per tablet), om online te bestellen klik hier.
De maximale veilige dosis voor dit vitamine is voor de twee verschillende vormen verschillend.
Voor nicotinezuur is deze 35 mg en voor nicotinamide is deze 300 mg per dag.
Belangrijke bronnen aan vitamine B3 zijn onder andere: volkorengraan, ongeslepen rijst, melk, kaas, vlees, vis en cashewnoten.


Specifieke biochemische werking
Dit vitamine helpt bij de energieproductie en bevordert de werking van het zenuwstelsel.
In het lichaam komt niacine voor in een coënzym dat nicotineamine adenine dinucleotide, NAD wordt genoemd.
In de onderstaande afbeelding is NAD afgebeeld waarbij het vitamine B3 gedeelte is aangegeven met rood.

Dit coënzym is werkzaam als redox potentiaal, dit betekent dat hierin als het ware energie kan worden opgeslagen en er weer uit kan worden gehaald. De energie is in de vorm van waterstof atomen. Omdat NAD steeds wordt gerecycled door het "op te laden" (in het catabolisme) en weer wordt gebruikt (bij het anabolisme), is er maar weinig (18 mg) van dit vitamine nodig in onze dagelijkse voeding. Het coënzym is onder andere werkzaam in de citroenzuurcyclus en de glycolyse.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine B5

Chemische naam: Pantotheenzuur (engels: Pantothenic acid)
Molecuulformule: C₉H₁₆O₅N; Molecuul gewicht: 218,23 g/mol


Vitamine B5 is evenals alle vitamine uit het vitamine B complex, wateroplosbaar.
Pantotheenzuur kan in het lichaam worden omgevormd tot coenzym A (CoA). Dit coënzym breekt het eiwit uit ons voedsel af tot aminozuren. Het stelt uit deze bouwstoffen vervolgens ook weer menselijk eiwit samen. Coënzym A is ook werkzaam in het omzetten van koolhydraten in lichaamsenergie, onder andere in het begin van de citroenzuurcyclus bij de decarboxylering reactie.


Eigenschappen
- Bevordert de genezing van wonden
- Helpt het lichaam bij het produceren van energie
- Vermindert stress
- Reguleert de weerstand
- Voorkomt vermoeidheid
- Verlaagt cholesterol en biedt zo bescherming tegen hartkwalen
- Helpt artritis voorkomen en behandelen
- Kan kaalheid en grijsheid voorkomen
- Bepaalde hormonen kunnen alleen gevormd worden als er voldoende vitamine B5 in het lichaam aanwezig is


Symptomen bij een tekort
- Braken
- Krampen
- Vermoeidheid
- Slapeloosheid
- Verminderde weerstand voor infecties
- Buikpijn


Voorzichtig en giftigheid
Er zijn geen schadelijke effecten bekend van vitamine B5, maar neem doses van meer dan 300 mg per dag alleen onder medische begeleiding. Sommige mensen krijgen maagklachten bij doses hoger dan 10 g.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van dit vitamine is 5 mg per dag. Voor een geneeskundige toepassing kan het vitamine het best ingenomen worden in een vitamine B-complex preparaat tot 300 mg per dag. Een voorbeeld is Vitamine B50 complex van het merk Lamberts (bevat 50 mg per tablet), om online te bestellen klik hier.
Een normale dosering die ziekte moet helpen voorkomen is ongeveer 100 mg per dag. De maximale veilige dosis per dag is op 1000 mg vastgesteld.
Vitamine B5 komt onder andere voor in de volgende voedingsstoffen: gist, volkorenproducten, stroop, groene groenten, paddestoelen, vlees, orgaanvlees, zilvervliesrijst, eieren en noten.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine B6

Chemische naam: Pyridoxine of Adermine (engels: Pyridoxine)
Molecuulformule: C₈H₁₁NO₃; Molecuul gewicht: 169,18 g/mol


Vitamine B6 is evenals alle vitamine uit het vitamine B complex wateroplosbaar.
Pyridoxine zorgt samen met foliumzuur en vitamine B12 voor de opname van ijzer door het lichaam en het is betrokken bij de vorming van rode bloedcellen. Deze drie vitaminen zorgen ook voor een goede werking van het zenuwstelsel en zijn betrokken bij het aminozuurmetabolisme.
In het lichaam komt dit vitamine voor in het coënzym dat PLP (Pyridoxal 5'-phosphate) wordt genoemd. Dit coënzym speelt onder andere een rol in het glycogeen metabolisme en wel bij de glycogeen afbraak. PLP zorgt er samen met het enzym fosforylase voor dat glycogeen kan worden afgebroken.


Eigenschappen
- Verhoogt de weerstand
- Helpt suikerziekte reguleren
- Zorgt voor de opname van eiwitten en vetten
- Verlicht misselijkheid
- Helpt huid- en zenuwstoornissen voorkomen
- Behandelt symptomen van het premenstrueel syndroom (PMS) en de menopauze
- Vermindert spierspanningen
- Werkt als een natuurlijk urine drijvend middel
- Helpt tegen kanker te beschermen


Symptomen bij een tekort
- Bloedarmoede
- Zenuwziekte
- Huidproblemen


Voorzichtig en giftigheid
Pyridoxine is giftig in doseringen boven de 200 mg per dag. Deze hoge doses, leidt tot ernstige beschadigingen van de zenuwen. Langdurig gebruik van hoge concentraties vitamine B6 kan tot een overschot leiden.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van dit vitamine is 1,5 tot 2 mg. Het moet altijd ingenomen worden in een vitamine B-complex preparaat met gelijke hoeveelheden vitamine B1 en B2. Een voorbeeld is Vitamine B50 complex van het merk Lamberts (bevat 50 mg per tablet), om online te bestellen klik hier.
Vermijdt inname van meer dan 50 mg per dag tenzij onder medische begeleiding. Gebruik dit vitamine niet langdurig in hoge concentratie (25-50 mg). De maximale veilige dosis is 200 mg per dag.
Voedingstoffen rijk aan vitamine B6 zijn: groenten, aardappelen, bananen, volkorenproducten, melk, eieren, noten, vis en vlees.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine B11/ Foliumzuur

Chemische naam: Foliumzuur (engels: Folic acid)
Molecuulformule: C₁₉H₁₉N₇O₆; Molecuul gewicht: 441,40 g/mol


Foliumzuur is evenals alle vitamine uit het vitamine B complex wateroplosbaar.
Foliumzuur kan in het lichaam worden omgevormd tot een coënzym dat tetrahydrofolaat (THF) wordt genoemd.
Foliumzuur stimuleert de vorming van maagzuur en is belangrijk voor een goede leverwerking.
Dit vitamine is betrokken bij de stofwisseling van eiwitten en vetten, het is noodzakelijk bij de vorming van rode bloedlichaampjes (het voorkomt bepaalde vormen van bloedarmoede) en het helpt de hersenstofwisseling.
Verder is foliumzuur nodig voor de stofwisseling van DNA en RNA.
Dit vitamine is ook onmisbaar bij celdelingsprocessen van het lichaam en ook daarom wordt aan vrouwen die zwanger zijn of willen worden aangeraden extra foliumzuur te gebruiken.


Eigenschappen
- Verbetert de melkafscheiding
- Kan helpen beschermen tegen kanker
- Verbetert de huid
- Is een natuurlijke pijnstiller
- Verbetert de eetlust
- Geeft baby's en kinderen weerstand tegen infecties
- Is nodig bij de productie van DNA en RNA (de erfelijkheidsmoleculen)
- Helpt een open ruggetje voorkomen


Symptomen bij een tekort
- Slap gevoel
- Lusteloosheid
- Uitzonderlijke moeheid
- Slapeloosheid
- Prikkelbaarheid
- Dementie
- Mogelijk open ruggetje


Voorzichtig en giftigheid
Giftig in grote hoeveelheden, het kan ernstige neurologische problemen veroorzaken. Neem dit vitamine niet als u een tekort aan vitamine B12 in de vorm van bloedarmoede hebt. Hoge doses kunnen slapeloosheid veroorzaken en de opname van zink in het lichaam belemmeren.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van dit vitamine is 0,20 - 0,36 mg. Stevige drinkers, zwangere vrouwen, oudere en mensen op een verlaagd vetdieet hebben kans op een tekort. Deze groepen wordt een supplement van 0,4 - 0,9 mg aanbevolen. Het kan het beste worden ingenomen met een goed multivitamine- en mineraalpreparaat. Een voorbeeld Plantina Multi Vitaminen & Mineralen tabletten (bevat 0,4 mg vitamine B11 per tablet), klik hier om online te bestellen.
De maximale veilige dosis van foliumzuur is 1 mg per dag.
Belangrijke bronnen van vitamine B11 zijn onder andere: bladgroenten, eieren, linzen, rijst, brood, tarwekiemen, lever, niertjes, bananen, sinaasappelen en perziken.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine B12

Chemische naam: (Cyano)cobalamine (engels: Cobalamin)
Molecuulformule: C₆₃H₈₈CoN₁₄O₁₄P; Molecuul gewicht: 1355,4 g/mol


Vitamine B12 is evenals alle vitamine uit het vitamine B complex wateroplosbaar.
Cobalamine zorgt samen met vitamine B6 (pyridoxine) en B11 (foliumzuur) voor de opname van ijzer door het lichaam en het is betrokken bij de vorming van rode bloedcellen. Een tekort aan deze vitaminen kan lijden tot bloedarmoede. Deze drie vitaminen zorgen ook voor een goede werking van het zenuwstelsel en zijn betrokken bij het aminozuur metabolisme.


Eigenschappen
- Noodzakelijk voor het in stand houden van het zenuwstelsel
- Verbetert geheugen en concentratie
- Nodig om vetten koolhydraten en eiwitten te kunnen gebruiken
- Geeft meer energie
- Bevordert gezonde groei bij kinderen
- Kan bescherming geven tegen kanker
- Beschermt tegen allergenen en giftige elementen


Symptomen bij een tekort
- Pernicieuze anemie
- Menstruatieklachten
- Geestelijke aftakeling
- Trillen


Voorzichtig en giftigheid
Vitamine B12 wordt als niet giftig beschouwd. Toch wordt aangeraden maximaal 200 mg per dag te nemen.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van dit vitamine is 0,0028 mg (= 2,8 microgram). Doseringen van 5 - 50 microgram zijn voor de meeste mensen voldoende, neem hogere doseringen alleen op advies van een deskundige. Bij voorkeur innemen als bestanddeel van een B-complex preparaat. Een voorbeeld is Vitamine B50 complex van het merk Lamberts (bevat 50 microgram per tablet), om online te bestellen klik hier. De maximale veilige dosis is 200 mg per dag.
Voedingsstoffen rijk aan vitamine B12 zijn alleen dierlijke producten en onder andere: eieren, kaas, kwark, melk, vis en vlees.


Specifieke biochemische werking
Vitamine B12 kan in het lichaam worden omgezet in een coënzym (coenzym B12) door er een ribose- en een adeninemolecuul als restgroep aan te plaatsen. In de onderstaande afbeelding is coënzym B12 te zien met de restgroep afgebeeld in rood.



Molecuulformule: C₇₂H₁₀₀CoN₁₈O₁₇P; Molecuul gewicht: 1579,60 g/mol

Dit coënzym is nodig bij twee enzymen. Ten eerste bij een enzym dat betrokken is bij het vetzuurmetabolisme, namelijk methylmalonyl-CoA mutase. Dit enzym maakt mede de afbraak van vetzuren met een oneven aantal koolstofatomen mogelijk (zie, vetzuurstofwisseling).
Ten tweede is coënzym B12 nodig bij de biosynthese van het aminozuur methionine, en wel bij het enzym homocysteine methyltransferase. Dit enzym zet een methylgroep aan homocysteine waardoor methionine ontstaat.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen

Vitamine C

Chemische naam: L-Ascorbinezuur of E300 (engels: Ascorbic Acid)
Molecuulformule: C₆H₈O₆; Molecuul gewicht: 176,12 g/mol


Vitamine C is een wateroplosbaar vitamine. L-Ascorbinezuur heeft als redox systeem een taak bij de oxidatieve afbraakstofwisseling en wel bij de onverzadigde vetzuren (linoleenzuur).
Vitaminen C bevordert ook de activiteit van de witte bloedlichaampjes en zorgt zo voor een betere genezing van infecties. Vitamine C wordt snel aangetast door zuurstof (bij warmte) en is een van de gevoeligste vitaminen. Vitamine C gebrek is mede de oorzaak van voorjaarsmoeheid.


Eigenschappen
- Antioxidant
- Versnelt de genezing van wonden
- Houdt botten, tanden en geslachtsorganen gezond
- Werkt als een natuurlijk antihistaminicum
- Kan helpen om onvruchtbaarheid bij de man te bestrijden
- Vermindert de duur van verkoudheden en andere virussen


Symptomen bij een tekort
- Scheurbuik
- Gevoel van slapte
- Wonden genezen slecht
- Prikkelbaarheid
- Bloedend tandvlees
- Gemakkelijk blauwe plekken krijgen
- Loszittende tanden
- Gewrichtspijn
- Gebrek aan eetlust
- Hartklachten


Voorzichtig en giftigheid
Vitamine C kan nierstenen en jicht veroorzaken. Bij hoge doses hebben sommige mensen last van diaree en maagkrampen, hoewel dit vitamine zelfs bij zeer hoge doses niet schadelijk wordt geacht. Zeer grote doses vitaminen C doet het cholesterol gehalte in het bloed stijgen, waardoor de kans op het ontstaan van hartziekten groter wordt.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine C is 60 mg. Er is meer vitamine C nodig bij rokers (25 mg per sigaret), mensen met stress, mensen die antibiotica gebruiken, mensen die last hebben van een infectie, stevige drinkers of mensen die een ongeluk of een blessure hebben opgelopen. De maximale veilige dosis is vastgesteld op 1000 mg per dag. Een voorbeeld van een hoog gedoseerd vitamine C supplement is Plantina Fit, Vitamine C 1000 mg, om online te bestellen klik hier.
L-Ascorbinezuur komt veel voor in vruchten, groene planten (bladgroenten), melk en lever.


Overzicht van de verschillende soorten vitaminen


Gesponsorde links: 

Vitamine D

Er zijn twee vormen van vitamine D, vitamine D3 en D2.



Chemische naam: Vitamine D3 of Cholecaliferol (engels: Cholecaliferol)
Molecuulformule: C₂₇H₄₄O; Molecuul gewicht: 384,6 g/mol



Vitamine D2 verschilt in slechts een dubbele binding en een methyl groep van vitamine D3 (aangegeven met rood).



Chemische naam: Vitamine D2 of Ergocalciferol (engels: Calciferol of ergosterol)
Molecuulformule: C₂₈H₄₄O; Molecuul gewicht: 396,7 g/mol


Vitamine D is een in vet oplosbaar vitamine.
Vitamine D3 wordt in je lichaam gevormd uit cholesterol onder invloed van ultraviolet licht. De anti-rachitise werking van de hoogtezon berust ook op vorming van vitamine D3.
Vitamine D2 wordt ook uit cholesterol gevormd, maar via een andere route en het is plantaardig.
Vitamine D2 en D3 hebben biologisch dezelfde werking. Daarom wordt vitamine D2 ook vaak gebruikt als voedingssupplement.

Voor de ontwikkeling van het skelet, vooral de fosfaat- en kalkstofwisseling, is vitamine D noodzakelijk. De werking van vitamine D is afhankelijk van de aanwezigheid van het pantotheenzuurcomplex. Gebrek aan vitamine D leidt tot verschillende rachitische, of op rachitis gelijkende veranderingen van het skelet. De basis van de stoornis ligt in de processen bij de groei van het kraakbeen. Daarom zijn gebreken minder opvallend bij volwassenen, maar hebben toch een effect op de steeds plaatsvindende celvervanging. Bepalend voor het ontstaan van schade is de gelijktijdige daling van afbraakprocessen door gebrek aan andere vitaminen (C, B enz.), waardoor de gevaarlijke pre-rachitische toestand kan ontstaan.
Een overmaat aan vitamine D kan schadelijk werken (hyperavitaminosen).


Eigenschappen
- Beschermt tegen osteoporose
- Kan helpen bij de behandeling van psoriasis
- Versterkt het immuunsysteem
- Kan helpen kanker te voorkomen
- Noodzakelijk voor sterke tanden en botten


Symptomen bij een tekort
- Rachitis (Engelse ziekte)
- Botverwekking
- Pijn in de botten
- Spierslapte en spierkramp
- Osteoporose


Voorzichtig en giftigheid
Een overdosis aan vitamine D leidt tot misselijkheid, braken, hoofdpijn, depressiviteit en nog andere symptomen. De maximaal veilige dosis is 50 microgram per dag. Er zijn indicaties dat deze maximaal veilige dosis verhoogd mag worden, maar de lange termijn effecten hiervan zijn nog niet bekend.


Dosering en natuurlijke bronnen
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van dit vitamine is 0,005 mg (= 5 microgram). De maximale veilige dosis is 0,05 mg (= 50 microgram) per dag.
Belangrijke bronnen van vitamine D zijn onder andere: vis(olie), levertraan, gist, bladgroenten, vlees en zuivelproducten.
Specifieke biochemische werking
De vorming van vitamine D uit cholesterol onder invloed van ultraviolet-licht.
Vitamine D3 wordt in je lichaam gevormd uit cholesterol onder invloed van ultraviolet licht. De anti-rachitise werking van de hoogtezon berust ook op vorming van vitamine D3. Uit cholesterol wordt 7-dehydrocholesterol gemaakt door er waterstof vanaf te halen op plaats 7 en 8, deze reactie wordt gekatalyseerd door 7-dehydrocholesterol reductase. Uit dit 7-dehydrocholesterol wordt onder invloed van UV licht vitamine D3 (cholecalciferol) gemaakt. Zie de afbeelding hieronder.